ΣΠΙΛΟΙ - ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΦΑΙΡΕΣΗ

Οι σπίλοι (ελιες) αποτελούν την κλινική εκδήλωση καλοήθους πολλαπλασιασμού κυτταρικών στοιχείων που βρίσκονται φυσιολογικά στο δέρμα. Είναι εξαιρετικά συχνοι και μερικοί παρουσιάζονται από τη γέννηση ενώ άλλοι αναπτύσσονται τις πρώτες δεκαετίες της ζωής.

 

Επιδερμιδικός σπίλος (Epidermal nevus)
Ο σπίλος (κοινως ελια) αυτός παρουσιάζεται από τη γέννηση ή μέσα στη πρώτη δεκαετία της ζωής και μπορεί να αυξηθεί σε μέγεθος στην εφηβεία. Σπάνια είναι δυνατόν να αναπτυχθεί βασικοκυτταρικός ή ακανθοκυτταρικός καρκίνος του δερματος σε έδαφος προϋπάρχοντος επιδερμιδικού σπίλου.
Η αντιμετώπιση αν κριθεί ότι αποτελεί κοσμητικό πρόβλημα ή άλλο είναι η χειρουργική αφαίρεση.

 

Σπίλος του Becker (Becker’s nevus)
Αυτός ο σπίλος μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος αλλά οι πιο συχνές εντοπίσεις του είναι το άνω τμήμα του βραχίονα, ο θώρακας και οι ώμοι, και είναι συχνότερος στους άντρες. Συνήθως εμφανίζεται στην διάρκεια της ενηλικίωσης και ενώ αρχικά είναι επίπεδος μπορεί σιγά σιγά να υπεγειρεται. Είναι μελαγχρωματικός και εμφανίζει συνήθως στην επιφάνεια πυκνές και παχιές τρίχες.




Σμηγματογόνος σπίλος (Nevus Sebaceous)
Είναι συχνός σπίλος τριχωτού της κεφαλής που εμφανίζεται σαν μια επηρμένη κίτρινη ή πορτοκαλί άτριχη πλάκα που περιβάλλεται από πολλά μικρά επάρματα. Συνήθως εμφανίζεται με τη γέννηση, είναι όγκος ευαίσθητος στα ανδρογόνα και αυξάνει σε μέγεθος στην παιδική ηλικία ενώ δεν μεταβάλλεται μέχρι την εφηβεία όπου και πάλι αναπτύσσεται φθάνοντας στο μέγιστο μέγεθος. Επειδή υπάρχει ο κίνδυνος μελλοντικής μετάπτωσης σε βασικοκυτταρικό καρκίνο του δερματος είναι σωστή η προφυλακτική αφαίρεση χειρουργικά της βλάβης αυτής περι την ηλικία των 40 ετών.

 

Φαγεσωρικός σπίλος (comedo nevus)
Αποτελεί την εκδήλωση μιας ανωμαλίας του θυλάκου της τρίχας με αποτέλεσμα την εμφάνιση πολλών φαγεσώρων που διατάσσονται γραμμοειδώς. Συνήθως εμφανίζεται στην παιδική ηλικία ή την ενηλικίωση σαν μεμονωμένη βλάβη έχοντας συχνά γραμμοειδή διάταξη με εντόπιση στο πρόσωπο είτε με τη μορφή πολλαπλών βλαβών στον αυχένα, τον κορμό και τους βραχίονες.


Είναι δυνατόν να βελτιωθεί με την τοπική χρήση ρετινοϊκού οξέος αλλά η χειρουργική αφαίρεση αποτελεί την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση.

 

Σπίλος συνδετικού ιστού (Connective Tissue Nevus)
Οι σπίλοι του συνδετικού ιστού θεωρούνται αμαρτώματα των κολλαγόνων και ελαστικών ινών της κατώτερης στιβάδας του δέρματος (χoρίου) που εμφανίζονται σαν οζίδια και πλάκες και εντοπίζονται συνήθως στο άνω τμήμα της ράχης. Χαρακτηρίζεται από πολλαπλά υπόσκληρα οζίδια με το χρώμα του δέρματος που εντοπίζονται στους γλουτούς, την ράχη και τους μηρούς.


Είναι δυνατόν να κληρονομούνται σαν επικρατούσα αυτοσωματική κατάσταση. Δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία ενώ θα πρέπει να αποκλειστεί το σύνδρομο Βuschke-Οleendorff και η συνύπαρξη οζώδους σκλήρυνσης.




Μελανοκυτταρικοί σπίλοι (Melanocytic Nevi)
Είναι πάρα πολύ συχνοί και ονομάζονται και ελιές. Οφείλονται σε καλοήθη πολλαπλασιασμό των μελανινοκυττάρων και μερικοί σπίλοι εμφανίζονται με τη γέννηση (συγγενείς) και είναι μόνιμοι. Οι περισσότεροι όμως αναπτύσσονται βαθμιαία στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας με επιτάχυνση της ανάπτυξης στην ενηλικίωση και ιδιαίτερα στο πρώτο ήμισυ της ενήλικης ζωής ενώ τείνουν να μην παρουσιάζονται καινούργιοι σπίλοι μετά τα 40 χρόνια.


Θα πρέπει να σημειωθεί ότι δυο μύθοι σχετικά με τους σπίλους δεν ισχύουν:

  • Η αποτρίχωση στους μικτούς σπίλους δεν είναι επικίνδυνη και
  • Η χειρουργική αφαίρεση ενός καλοήθους σπίλου δεν προκαλεί κακοήθη εξαλλαγή.

 

Ο μύθος σχετικά με το ότι η αφαίρεση ενός σπίλου είναι επικίνδυνη πιθανόν προήλθε από την αφαίρεση κακοήθους μελανώματος που προφανώς είχε διαγνωστεί κατά λάθος σαν σπίλος και το οποίο έδωσε στη συνέχεια μεταστάσεις.


Αν και στατιστικά τα περισσότερα κακοήθη μελανώματα εμφανίζονται σε φυσιολογικό δέρμα υπάρχει ένα σαφώς αυξημένο ρίσκο να αναπτυχθεί κακόηθες μελάνωμα σε έδαφος προϋπάρχοντος σπίλου. Είναι σαφές ότι όποιοι έχουν πολλαπλούς και κλινικά άτυπους σπίλους θα πρέπει να παρακολουθούνται από το δερματολόγο τουλάχιστον μια φορά το έτος.


Η μελανοκυτταρικοί σπίλοι (ελιες) που θα αναπτύξουν άτυπα χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να σημαίνουν ύποπτη και πιθανόν προκαρκινικη εξέλιξη θα πρέπει να αφαιρούνται χειρουργικά εγκαίρως. Επίσης υπάρχει σαφώς αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης κακοήθους μελανώματος σε έδαφος συγγενών γιγαντιαίων έντριχων μελαχρωματικών σπίλων και συνεπώς αυτοί θα πρέπει σταδιακά να αφαιρούνται σταδιακά.

 

 

Γιγαντιαιος μελανοκυτταρικός σπίλος
Παρά ταύτα η αφαίρεση για προληπτικούς λόγους είναι δύσκολη και καταρχάς συνιστάται η προσεκτική παρατήρηση του δέρματος και οι περιοδικές εξετάσεις τόσο του δέρματος όσο πιθανόν και του εγκεφάλου καθώς και η σημαντική προστασία από τον ήλιο.

 

Κυανούς σπίλος (Blue nevus)
Ο κυανους σπίλος είναι μια βλάβη συνήθως με διάμετρο μικρότερη από 0,5 cm και μορφολογικά είναι μια στρογγυλή μπλε βλατίδα ή οζίδια με λεία επιφάνεια. Μπορεί να εμφανίζεται σε κάθε περιοχή του δέρματος και ιδιαιτέρως στα πόδια, τα χέρια, το κεφάλι και το πρόσωπο.


Τα μελανινοκύτταρα βρίσκονται στην κατώτερη στιβάδα του δέρματος και έτσι η αντανάκλαση του φωτός σε αυτό το επίπεδο δημιουργεί την κυανή εμφάνιση. Πρόκειται για σπίλους με τελείως καλοήθη εξέλιξη που όμως κάποτε είναι δύσκολο να διακριθούν κλινικά από το κακόηθες μελάνωμα και έτσι αφαιρούνται χειρουργικά προληπτικά για ιστολογικη επιβεβαιωση.

 

Αχρωμικός σπίλος (Nevus achromicus)
Η βλάβη παρουσιάζεται με τη γέννηση και συνήθως εμφανίζεται στον κορμό, σε δερματοτομιακή διάταξη σαν μια μεγάλη ανώμαλου περιγράμματος αλλά σαφώς αφοριζόμενη λευκή πλάκα.


Πολύ σπάνια η κατάσταση αυτή μπορεί να συνδυαστεί με διανοητική καθυστέρηση και επιληψία αλλά είναι γενικά μια αθώα κατάσταση.
Σπιλοκυτταρικός σπίλος (Nevus spilus)
Η βλάβη εμφανίζεται στην παιδική ηλικία και δεν αποτελεί συγγενές φαινόμενο. Είναι δηλαδή επίκτητη και εμφανίζεται σαν μελαχρωματική κηλίδα επηρμένη ή επίπεδη με σκούρα στικτοειδή στοιχεία. Μπορεί να σχετίζεται με νευροϊνομάτωση και μερικές φορές μπορεί να είναι πρόδρομη κατάσταση κακοήθους μελανώματος. Συχνά συστήνεται η χειρουργική αφαίρεση για ιστολογική επιβεβαίωση.

 

Νεανικό μελάνωμα (σπίλος του Spitz)
Είναι ένας ασυνήθης αλλά σημαντικός καλοήθης σπίλος της παιδικής ηλικίας. Είναι μεμονωμένη βλάβη σε σχήμα τρούλου καφέ ερυθρά βλατίδα ή οζίδιο και συχνά εντοπίζεται στο πρόσωπο.


Για να τεθεί διάγνωση χρειάζεται πάντα συνεκτίμηση της ιστολογικής με την κλινική εικόνα και συχνά αφαιρείται χειρουργικά.




Αγγειακοί σπίλοι (Vascular nevi)
Η βλάβη αυτή εμφανίζεται σαν ένας έντονα ερυθρός στρογγυλού σχήματος σαφώς αφοριζόμενος όγκος με επιφάνεια ηβωδη ή λεία και μερικές φορές εξελκωμένη. Η βλάβη αυτή μπορεί να υφίσταται με τη γέννηση ή να προκύψει λίγο μετά και φθάνει στο μέγιστο μέγεθός της στους 6 μήνες της ζωής.
Οι συνηθέστερες εντοπίσεις είναι στο κεφάλι και στον τράχηλο αλλά μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε άλλο σημείο του σώματος. Είναι πιο συχνό στα πρόωρα βρέφη και πιθανόν να αποτελεί ανωμαλία στην εμβρυική αγγειοβλαστική ανάπτυξη. Μερικές φορές μπορεί η βλάβη να αιμορραγεί και τότε η αιμορραγία συνήθως υποχωρεί με τοπική πίεση. Εάν η βλάβη δεν υποχωρήσει πλήρως αυτόματα τότε ότι έχει απομείνει μπορεί να αφαιρεθεί χειρουργικά συνήθως στη δεύτερη δεκαετία της ζωής.


Εναλλακτικά αγωγή με συστηματικά κορτικοστεροειδή ή και με Β αναστολεις είναι δυνατόν να βοηθήσει στη παιδική ηλικία ειδικά για τους αγγειακούς σπίλους που αιμορραγούν και δίνουν έντονα συμπτώματα.


Ειδικότερα οι βλάβες που μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα θρέψης, αναπνοής ή όρασης χρειάζεται να αντιμετωπίζονται με ενδοβλαβικές εγχύσεις στεροειδών ή τη χορήγηση συστηματικά στεροειδών.

 

Ομαλό αιμαγγείωμα (Port Wine Stain, Nevus Flammeus)
Πρόκειται για βλάβη συνήθως επίπεδη ερυθρού χρώματος που ποικίλλει σε μέγεθος και είναι συνήθως μονόπλευρη και μπορεί να εντοπίζεται σε κάθε σημείο του σώματος αλλά συχνότερα στο πρόσωπο και στον αυχένα.


Συνήθως παρουσιάζεται με τη γέννηση και αποτελεί σοβαρή αισθητική δυσμορφία ειδικά όταν εντοπίζεται στο πρόσωπο. Είναι δυνατόν να συνδυάζεται με ενδοκρανιακά αγγειώματα, υπερτροφία των άκρων και συγγενές γλαύκωμα. Στο πρόσωπο συχνά η βλάβη καλύπτει την δερματική περιοχή που νευρωνεται από τους αισθητικούς κλάδους του τριδύμου νεύρου.


Η θεραπευτική αντιμετώπιση του Port Wine Stain είναι πιο επιτυχής με laser ή εναλλακτικά με χειρουργική θεραπεία κρυοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία.